Ε.Λ.Ι.Τ. - Ελληνική Λέσχη Ισπανικού Τιμπράδο
Greek Club Timbrado Español / Club Griego de Timbrado Español

άρθρο του Vicente Jerez Gomez Coronado
Μεταφρασμένο από τα Ισπανικά από τον Sebastian Vallelunga
Μετάφραση άρθρου για την Ελληνική Λέσχη Ισπανικού Τιμπράδο – Ε.Λ.Ι.Τ. (www.elit-timbrado.gr) από τη Μίνα Κατσίκη


ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο σκοπός της εκτροφής καναρινιών  πρωταθλητών στο τραγούδι έχει δύο θεμελιώδεις αρχές: η πρώτη επικεντρώνεται στην απόκτηση καναρινιών με επαρκές γενότυπο, το οποίο σημαίνει ότι πρέπει να ξεκινήσουμε με γονείς ορισμένου γενοτύπου που να προέρχονται από καλές γραμμές, χρησιμοποιώντας μια διαδικασία σωστού ζευγαρώματος και επιλογής, αλλά αφού ακολουθηθεί αυτή η διαδικασία είναι απαραίτητο να εφαρμοστεί ένα πρόγραμμα εκμάθησης τραγουδιού μεταξύ των νεαρών αρσενικών, που καθιστά ικανά αυτά τα νεαρά ενήλικα πτηνά, με ένα επίλεκτο ηχόχρωμα φωνής και αξιόλογο ταλέντο, να πετύχουν μια καινούρια και αξιόλογη βαθμολογία τραγουδιού.

Η γνώση που έχουν οι εκτροφείς Timbrado γι’αυτό το στάδιο εκμάθησης είναι κυρίως εμπειρική, βασισμένη στα πειράματα των εκτροφέων  που έχουν επιμελή αφοσίωση στα πουλιά.  Στην ουσία, η γνώση βασίζεται ,κατά τη γνώμη μου, σ’ ένα γεγονός αποδεκτό από όλους, ότι τα καναρίνια κληρονομούν το ηχόχρωμα και άλλες δυνατότητες της φωνής από τους προγόνους τους και αυτό οδηγεί σε δύο αντικρουόμενες υποθέσεις:  λέγεται ότι το τραγούδι, με περισσότερη ή λιγότερη ένταση στις συλλαβές και σαφείς μουσικές νόρμες, πρέπει να είναι αυθόρμητη εκδήλωση γενετικού χαρίσματος σε συνδυασμό με την επιρροή του περιβάλλοντος, ενώ άλλοι ισχυρίζονται ότι ένα τραγούδι για να είναι υψηλής ποιότητας θα πρέπει τα νεαρά καναρίνια να το μάθουν και να το μιμηθούν από ενήλικα καναρίνια που θα είναι κοντά τους και θα αποτελέσουν παράδειγμα στο στάδιο εκμάθησης.

Η πρώτη ομάδα δεν χρησιμοποιεί δασκάλους έτσι ώστε το τραγούδι να είναι, όπως είπαμε, εκδήλωση των γονιδίων και όχι εκμάθησης, κάτι το οποίο μπορεί να χαθεί τον επόμενο χρόνο. Η δεύτερη ομάδα βάζει τα νεαρά πουλιά να ζουν κοντά σε ενήλικα που μπορούν να τα διδάξουν ένα προκαθορισμένο τραγούδι με τελειότητα.

Επίσης φαίνεται να είναι αποδεκτό από όλους τους εκτροφείς ότι το καναρίνι μαθαίνει το τραγούδι του κατά τη διάρκεια μιας περιόδου που εκτείνεται από τη γέννησή του μέχρι τον μήνα Νοέμβριο, και μετά από αυτή την περίοδο εκμάθησης το τραγούδι «κλειδώνει» και παρουσιάζεται ένα σταθερό τραγούδι. Κανονικά, στη μέση ή στο τέλος Οκτωβρίου, τα νεαρά πουλιά διαχωρίζονται από τα αδέρφια τους και μπαίνουν σε ξεχωριστά κλουβιά για να μπορέσει ο εκτροφέας να τα ακούσει, είτε γίνονται μέλη μιας ομάδας είτε μεμονωμένα, και εκπαιδεύονται για παρουσίαση σε διαγωνισμούς τραγουδιού που διεξάγονται από Νοέμβριο ως Ιανουάριο.


Η εκπαίδευση  συνίσταται, στην ουσία, στο να κρατάμε τα καναρίνια σε μέρος με λίγο φως και να τα μετακινούμε, περιοδικά και για σύντομο διάστημα, σε ένα φωτισμένο χώρο έτσι ώστε να συνηθίσουν να τραγουδούν ενώ βρίσκονται στο φως για να μπορέσουν να αποδώσουν τη στιγμή που θα κρίνονται.

Με κάποια συχνότητα, οι εκτροφείς χορηγούν τεστοστερόνη με τη μορφή σταγόνων κατά τη διάρκεια εκπαίδευσης. Επίσης με κάποια συχνότητα, επιδείξεις διεξάγονται και νωρίτερα, ξεκινώντας τέλος Οκτώβρη μέχρι τα μέσα Νοέμβρη, υποχρεώνοντας τους διαγωνιζόμενους να έχουν τα πουλιά σε ατομικά κλουβιά νωρίτερα απ’ ότι ειπώθηκε νωρίτερα, ακόμα και από τα μέσα Αυγούστου μέχρι τα μέσα Σεπτέμβρη, που θα μπορούσε φυσικά να αλλάξει τη φυσική διαδικασία μάθησης.

Είναι γνωστό ότι περιοδικά, αυτό σημαίνει μια φορά κάθε χρόνο κατά τη διάρκεια της πτερόρροιας, κάποια στιγμή τους μήνες του καλοκαιριού και του φθινοπώρου, το καναρίνι σταματάει να τραγουδάει με μαεστρία με σκοπό να ανακτήσει και να ανανεώσει το τραγούδι του. Μέχρι το χειμώνα το τραγούδι μπορεί να είναι το ίδιο όπως πριν από την πτερόρροια ή, περισσότερο ή λιγότερο, διαφορετικό από αυτό. Σχετικά με αυτό το σημείο, υπάρχει επίσης διαφορά γνώμης για τη σημασία του, τέτοια ώστε αυτοί που χρησιμοποιούν δασκάλους λένε ότι αν τα πουλιά δεν τροποποιούν τα τραγούδια τους σε διαδοχικές χρονιές είναι επειδή έχουν ακούσει ένα ενήλικο με ποιοτικό τραγούδι στα νιάτα τους, ενώ εκείνοι που δεν χρησιμοποιούν δασκάλους το αποδίδουν στην ιδέα ότι το τραγούδι των καναρινιών τους είναι μια αυθόρμητη έκφραση των γονιδίων τους, χωρίς να έχουν μάθει τίποτα πέρα από το γενετικό τους χάρισμα.

Στο παρόν άρθρο σκοπεύω να ελέγξω και να συστηματοποιήσω την εμπειρική γνώση που εφαρμόζεται στην εκμάθηση τραγουδιού των καναρινιών μας. Η μέθοδος που ακολουθείται έχει παρουσιαστεί σε εκτροφείς διαφορετικών απόψεων.
Οι γραπτές πηγές που συμβουλεύτηκα βρίσκονται στη βάση δεδομένων MEDLINE στην Εθνική Βιβλιοθήκη Ιατρικής των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτό το άρθρο θα χωριστεί ως εξής: φάσεις, ορμονικός έλεγχος και εκμάθηση, μίμηση ενήλικων μοντέλων και συμπεράσματα.


ΦΑΣΕΙΣ ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ

Θα ήταν χρήσιμο, πριν δούμε τις αντιπαραθέσεις που ακολουθούν, να εξετάσουμε τις υπάρχουσες μελέτες για τον τρόπο με τον οποίο τα καναρίνια μαθαίνουν να τραγουδούν το τραγούδι τους με επιδεξιότητα από τη γέννηση ως την ενηλικίωσή τους.
Τα πουλιά τραγουδούν για να επικοινωνήσουν, να καθιερώσουν την περιοχή τους και, στην περίπτωση των αρσενικών, να προσελκύσουν το ταίρι τους.


Από την αρχαιότητα είναι γνωστό ότι ορισμένα πουλιά έχουν την ικανότητα να μιμούνται ήχους· παρ’όλα αυτά, ο W.H Torpes ήταν αυτός που, τη δεκαετία του ΄50, έδειξε ότι τα πουλιά εξασκούν τη δεξιότητα από συνήθεια και ότι έχουν την ικανότητα να μάθουν να τραγουδούν με ένα τρόπο παρόμοιο με αυτόν που οι άνθρωποι μαθαίνουν να μιλούν: μιμούμενα το παράδειγμα από ενήλικες. Παρατήρησε ότι κάποια είδη πουλιών μάθαιναν να τραγουδούν από το ενήλικο σε ένα μόνο στάδιο της ζωής τους, πριν κατακτήσουν την σεξουαλική τους ωριμότητα· μετά έχαναν την ικανότητα να μάθουν για πάντα. Αυτή την περίοδο που μπορούσαν να μάθουν την ονόμασε «κρίσιμη περίοδο» μάθησης. Όμως, δε συνέβη το ίδιο με τα καναρίνια αφού αυτά αλλάζουν το τραγούδι τους από χρόνο σε χρόνο και γι’αυτό είναι μαθητές απεριόριστου χρόνου. Κάθε χρόνο έχουν την «κρίσιμη περίοδο» μάθησης πριν τον ερχομό της άνοιξης: από το τέλος του φθινοπώρου ως τον χειμώνα.

Το τραγούδι των καναρινιών εξελίσσεται από τη γέννηση μέχρι τη σεξουαλική ωριμότητα, περνώντας από διάφορα στάδια:

α. Οι πρώτοι ήχοι που παράγει ένα καναρίνι, ανάμεσα στη γέννηση και στην απόλυτη ανεξαρτησία από τους γονείς του στο τέλος της τέταρτης εβδομάδας, είναι τσιριχτές κραυγές που παρακινούν τους γονείς του να το ταΐσουν.
β. Οι πρώτες υποτυπώδεις προσπάθειες στο τραγούδι ξεκινούν την πέμπτη βδομάδα και διαρκούν ως τον δεύτερο μήνα της ζωής του· αυτές οι προσπάθειες ονομάζονται «υποκελάιδισμα» (σαλιάρισμα). Είναι χαμηλής έντασης και ευμετάβλητης δομής, και παράγεται όταν το πουλί είναι σχεδόν έτοιμο να κοιμηθεί: λέγεται ότι τα πουλιά «κάνουν επανάληψη στα μαθήματά τους» με τη βοήθεια των εκτροφέων. Φαίνεται ότι αντιπροσωπεύουν τις χρονικές περιόδους και τα στάδια της φωνητικής εξάσκησης, από όπου προκύπτει το ολοκληρωμένο ρεπερτόριο τραγουδιού που θα χρησιμοποιηθεί για την επικοινωνία.
γ. Ένα πιο δομημένο τραγούδι, πολύ κοντά στο τραγούδι του ενήλικου πουλιού αλλά διατηρώντας αρκετή από την ποικιλομορφία του, είναι η φάση του «πλαστικού τραγουδιού»· κρατάει περίπου 6 μήνες: από την αρχή του τρίτου μήνα ζωής μέχρι να κατακτήσει τη σεξουαλική ωριμότητα, στους 7 ή 8 μήνες. Όπως θα δούμε αργότερα, κατά το πρώτο μισό του σταδίου του πλαστικού τραγουδιού, το μέγεθος των εγκεφαλικών κέντρων που ελέγχουν το τραγούδι αυξάνονται μόνο λίγο, αλλά, κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού(από τον 6ο ως τον 8ο μήνα ζωής), υπάρχει μια θεαματική αύξηση στο μέγεθος του ανώτερου φωνητικού κέντρου. Στο τελευταίο μέρος αυτού του σταδίου, το καναρίνι μπορεί ήδη να τραγουδάει το 90% των συλλαβών που θα χρησιμοποιεί ως ενήλικας.
δ. Στην αρχή της πρώτης αναπαραγωγικής περιόδου, το καναρίνι έχει μετατρέψει τις παραγόμενες συλλαβές σε στερεότυπο ήχο και εκφράζει ένα «σταθερό τραγούδι» με πλούτο συγκεκριμένων συλλαβών και ακολουθώντας σταθερές και χαρακτηριστικές μουσικές νόρμες: το «κλείδωμα του τραγουδιού» σύμφωνα με τους εκτροφείς. Δεν φαίνεται εύκολο να επιτευχθεί η εμπέδωση του «σταθερού τραγουδιού», αν λάβουμε υπόψη τους πολλούς μήνες εξάσκησης: την περίοδο του «πλαστικού τραγουδιού».
ε. Χωρίς αμφιβολία, αυτό το τραγούδι δεν είναι το τραγούδι ή το οριστικό συλλαβικό ρεπερτόριο που θα τραγουδιέται για την υπόλοιπη ζωή του καναρινιού. Κάθε χρόνο μετά από την εποχή του ζευγαρώματος, κατά το τέλος του καλοκαιριού και το φθινόπωρο, ακόμα και τα ενήλικα πουλιά χάνουν μεγάλο μέρος του ρεπερτορίου τους και εισέρχονται σε μια φάση παρόμοιας των νεαρών πουλιών. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου θα υπάρχουν κυρίαρχες συλλαβές που θα ξεχαστούν ενώ την ίδια στιγμή καινούριες ενσωματώνονται σε ένα νέο σταθερό τραγούδι, το οποίο θα εκφραστεί την επόμενη άνοιξη· γι’ αυτό, τα ενήλικα αρσενικά καναρίνια μπορούν να ξεδιπλώσουν ένα ρεπερτόριο νέων συλλαβών στο τραγούδι τους. Η μετάβαση από το σταθερό τραγούδι στο πλαστικό και ξανά πίσω στο σταθερό, επαναλαμβάνεται ετησίως στο ενήλικο καναρίνι.


ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΟΡΜΟΝΩΝ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

Υπάρχουν πολλοί περιβαλλοντικοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την εκμάθηση τραγουδιού των καναρινιών, όπως οι ήχοι που ακούγονται, η ένταση του φωτός στην τοποθεσία την οποία βρίσκονται, το φαγητό που τρώνε, η συντροφιά από άλλα καναρίνια, νέα ή ενήλικα, και πιθανώς και άλλοι μη αναγνωρισμένοι παράγοντες.

Επίσης, αυτή η εποχιακή μάθηση ελέγχεται από την ορμονική ισορροπία· τα στάδια εκμάθησης νέων συλλαβών προηγούνται από χαμηλότερες συγκεντρώσεις τεστοστερόνης, την ορμόνη των αρσενικών. Πρακτικά, το τραγούδι του καναρινιού χαρακτηρίζεται από τον αριθμό των ήχων ή ευδιάκριτων συλλαβών που περιέχει και από συγκεκριμένες μουσικές νόρμες· όταν το καναρίνι είναι στην πλαστική περίοδο τραγουδιού, μπορεί να ενσωματώνει νέες συλλαβές στο τραγούδι του. Αυτή η ενσωμάτωση συμπίπτει με την αύξηση του εγκεφαλικού κέντρου που ελέγχει το τραγούδι, και προηγείται από μια πτώση στα επίπεδα τεστοστερόνης· αντιστρόφως όταν τα επίπεδα τεστοστερόνης είναι υψηλά το καναρίνι βρίσκεται στη σταθερή φάση τραγουδιού, προσθέτοντας λίγες συλλαβές στο τραγούδι του.
 
Κάποιος μπορεί να επιβεβαιώσει επίσης ότι η πλαστική περίοδος τραγουδιού, που διαρκεί από την αρχή του τρίτου ως το τέλος του έβδομου ή όγδοου μήνα ζωής, περίπου από τον Μάη ως τον Νοέμβριο, είναι η «κρίσιμη περίοδος» μάθησης για τα καναρίνια, πάνω από όλα, κατά τη διάρκεια των μηνών Αυγούστου, Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου. Σε αυτό το διάστημα τα καναρίνια προετοιμάζονται μέσω μιας φυσικής ικανότητας για εκμάθηση συλλαβών και μουσικών κανόνων, περισσότερο απ’ ότι σε άλλους μήνες του χρόνου.
Απ’ ότι επιβεβαιώθηκε από την προηγούμενη παράγραφο, κάποιος μπορεί να συμπεράνει ότι αν περιορίσουμε τη διάρκεια της κρίσιμης περιόδου εκμάθησης ή την πλαστική περίοδο, το καναρίνι θα έχει λιγότερο χρόνο να μάθει νέες συλλαβές και συνεπώς να αναπτύξει ένα σταθερό τραγούδι χωρίς «πλούτο συλλαβών». Αν δώσουμε εξωγενή τεστοστερόνη στα καναρίνια από τον τρίτο ως τον έβδομο μήνα, περίπου από Μάη ως Οκτώβρη, και αυξήσουμε το επίπεδο στο αίμα στο επίπεδο που φτάνει τον Νοέμβριο,  μπορούμε να επιταχύνουμε την σεξουαλική  ωρίμανση, φτάνοντας στην σταθερή φάση του τραγουδιού πιο γρήγορα, αλλά αυτό συμβαίνει εις βάρος της μάθησης, με μια μικρότερη διάρκεια της κρίσιμης περιόδου.

Επίσης, προχωρώντας στον ατομικό εγκλωβισμό των αρσενικών πουλιών όταν είναι πολύ νέα, όπως στα μέσα Αυγούστου ή μέσα Σεπτέμβρη, μπορεί να επιταχυνθεί η  σεξουαλική ωρίμανση, πάλι μειώνοντας την κρίσιμη περίοδο.

Αυτές οι δύο διαδικασίες, το να δώσουμε εξωγενή τεστοστερόνη και ο πρόωρος εγκλωβισμός των νέων καναρινιών,  κάνουν κάποιον να εξομοιωθεί με εκείνους τους εκτροφείς που αναγκάζονται να παρουσιάσουν τα καναρίνια τους σε διαγωνισμούς τραγουδιού όταν είναι αρκετά νέα, όπως στο τέλος Οκτώβρη ή αρχές Νοεμβρίου. Όμως, εκτός από την μείωση της διάρκειας της κρίσιμης περιόδου, τον πρόωρο εγκλωβισμό ή την πρόσθεση υπερβολικής τεστοστερόνης, μπορεί να μειώσει την ικανότητα για μάθηση κατά τη διάρκεια των πιο παραγωγικών μηνών αυτής της περιόδου που είναι από τον Αύγουστο ως τον Οκτώβριο όταν τα καναρίνια μπορούν να μάθουν τις περισσότερες συλλαβές.

Όπως φαίνεται, η διεξαγωγή διαγωνισμών τραγουδιού νωρίς μπορεί να προωθεί τη συλλαβική φτώχεια στα τραγούδια εκείνων των καναρινιών που συμμετέχουν σε αυτούς. Επιπλέον, πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο πρόωρος ατομικός εγκλωβισμός των νεαρών καναρινιών δημιουργεί μια κατάσταση όπου η μάθηση σε αυτή την περίοδο πραγματοποιείται ατομικά, με αυτά που εγκλωβίζονται την κανονική περίοδο, από τα μέσα Οκτωβρίου μέχρι μέσα Νοεμβρίου, να εμπλουτίζουν τη μαθησιακή τους περίοδο με τη συντροφιά άλλων αρσενικών καναρινιών· και με τον ίδιο τρόπο η κράτηση πολύ νέων πουλιών στο σκοτάδι μπορεί να αλλάξει τη διαδικασία μάθησης ποιοτικά.

Παρ΄ όλα αυτά, κάποιος μπορεί να υποθέσει ότι, αν δώσει εξωγενή τεστοστερόνη κατά τη διάρκεια της πλαστικής περιόδου τραγουδιού (με μόνο στόχο την αποκατάσταση των πεσμένων επιπέδων αυτής της ορμόνης), θα αποφύγουμε πιθανά ελλείμματα κατά τη διάρκεια των μηνών του πλαστικού τραγουδιού και ίσως δραστηριοποιήσει την ανάπτυξη του ανώτερου φωνητικού κέντρου και του πυρήνα του εγκεφάλου των πτηνών που είναι αντίστοιχο με την αμυγδαλή του εγκεφάλου των θηλαστικών που θα ανταποκριθεί σε ένα μεγαλύτερο αριθμό νευρώνων, προκαλώντας ένα τραγούδι με καλύτερο συλλαβικό πλούτο χωρίς να σπρώχνει τη σεξουαλική ωριμότητα πολύ μακριά, μειώνοντας τη διάρκεια της κρίσιμης περιόδου.

-------
·Ο πυρήνας του εγκεφάλου που είναι αντίστοιχο με την αμυγδαλή των θηλαστικών είναι μέρος του συστήματος τραγουδιού των πτηνών και θα εξεταστεί πιο προσεκτικά στο δεύτερο μέρος αυτού του άρθρου.
·Η χρήση εξωγενών ορμονών φαίνεται να είναι κοινή πρακτική σε μερικά μέρη του κόσμου, αν και παραμένει αντικρουόμενο θέμα. Ο συγγραφέας κάνει σαφές ότι υπάρχει σημαντικό ρίσκο στη χρήση αυτής της τεχνητής βοήθειας (φτωχό τραγούδι, κ.τ.λ) και ότι είναι προτιμότερη μια πιο φυσική περίοδος ανάπτυξης τραγουδιού.




Περιεχόμενο - Αρθρογραφία - Εκμάθηση τραγουδιού στα καναρίνια